الشيخ محمد علي الگرامي القمي

422

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

كه قرار گذاشته‌اند تمام حاصل مال زارع باشد در اين صورت مالك چيزى طلبكار نيست ، و در هر دو صورت محصول مال صاحب بذر است مگر اين‌كه صاحب بذر آن را به ديگرى هبه يا صلح كرده باشد . مسئله 2444 - اگر بذر ، مال زارع باشد و بعد از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده ، چنانچه مالك و زارع راضى شوند كه با اجرت يا بىاجرت زراعت در زمين بماند اشكال ندارد ، و اگر مالك راضى نشود ، پيش از رسيدن زراعت هم مىتواند زارع را وادار كند كه زراعت را بچيند ، و زارع اگر چه راضى شود چيزى به مالك بدهد ، نمىتواند او را مجبور كند كه زراعت در زمين بماند ، و نيز مالك نمىتواند زارع را مجبور كند كه اجاره بدهد و زراعت را در زمين باقى بگذارد ، هر چند در صورتى كه چيدن زراعت به زارع ضرر مىزند و ماندن آن به مالك ضرر نمىزند و زارع حاضر است اجاره زمين را به مالك بدهد احوط وجوبى قبول مالك است ، و حتىالمقدور اين احتياط ترك نشود . مسئله 2445 - اگر بعد از جمع كردن حاصل و تمام شدن مدت مزارعه ، ريشه زراعت در زمين بماند و سال بعد دو مرتبه حاصل دهد ، چنانچه مالك و زارع از زراعت صرفنظر نكرده باشند ، بنابر احتياط واجب حاصل سال دوّم را هم بايد مثل سال اوّل قسمت كنند .